Сургалтыг Шүүхийн сахилгын хорооны Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудит хариуцсан референт Ш.Одгэрэл удирдан явуулж, төрийн албан хаагчийн ёс зүйн нийтлэг хэм хэмжээ, шаардлага, нийтлэг үүрэг, хориглох үйл ажиллагаа, шүүхийн захиргааны ажилтны чиг үүрэг, ёс зүйн хариуцлага болон шүүгчийн туслахын гаргасан алдаа, зөрчлийн талаар зөвлөгөө, мэдээлэл хүргэлээ.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗАР

Сургалтыг Архив судлалын магистр, сургагч багш Н.Батхишиг удирдан явуулж, архивын үйл ажиллагааны үндэс, албан хэрэг хөтлөлтийн журам, баримт бичгийг зөв бүрдүүлэх, ангилах, хадгалах аргачлалын талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өглөө.

Мөн баримт бичгийн хадгалалт хамгаалалт, архивын нэгж үүсгэх, цахим архив руу шилжүүлэх анхан шатны алхмууд болон өдөр тутмын ажилд мөрдөх практик зөвлөмжүүдийг танилцуулсан юм.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗАР

Шийдвэрийн төлөв: хүчин төгөлдөр болоогүй.

Шийдвэр тойм: №9

Жолооч М нь өөрийн тээврийн хэрэгслийн хаалганы бариулаас Э-г барьж байгааг мэдсээр байж тээврийн хэрэгслэлээ хөдөлгөж явснаас Э чирэгдэн унаж хүнд гэмтэл авчээ. 

Прокуророос М-ийн үйлдлийг хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан гэж үзээд яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг харъяалах анхан шатны тойргийн шүүхэд шилжүүлсэн байна. 

Анхан шатны тойргийн шүүх М-ийг Эрүүгийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцоод, хуульд заасан торгох ялаар шийтгэжээ.

Шүүгдэгч М-ийн өмгөөлөгчийн гаргасан “М нь анхнаасаа хохирогчийг гэмтээж, хохирол хор уршиг учруулах санаа зорилго байгаагүй тул зүйлчлэлийг хөнгөрүүлж, хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол болгоомжгүйгээр учруулах гэмт хэргээр зүйлчилж өгөх” талаар гомдлыг үндэслэн давж заалдах шатны шүүх хэргийг хэлэлцээд тухайн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны тойргийн шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн байна.

Тодруулбал, болгоомжгүй үйлдэгдсэн гэмт хэргийг тухайн этгээд өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хор уршиг учирч болохыг мэдэж байсан хэдий ч түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж хөнгөмсгөөр найдсан, эсхүл хайхрамжгүй хандсан байдлаар үйлддэг бол санаатай үйлдэгдсэн гэмт хэргийн хувьд өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйн нийгмийн хор аюулын шинж чанарыг ухамсарлаж, түүний улмаас нийгэмд аюултай хохирол, хор уршиг учирна гэдгийг мэдсэн атлаа хүсэж үйлдсэн байдгаараа болгоомжгүй гэмт хэргээс ялгагддаг байна. 

Тойм бэлтгэсэн: Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч П.Гандолгор

Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Тамгын газраас 2026 оны 5 дугаар сарын 25-ны өдөр “Мэдээллийн аюулгүй байдал сүүлийн жилүүдэд” сэдэвт сургалт зохион байгууллаа.

Техник технологийн хэрэглээ эрчимтэй нэмэгдэж буй өнөө үед байгууллагын болон хувь хүний мэдээллийн аюулгүй байдал, нууцлалыг хамгаалах асуудал онцгой ач холбогдолтой болж байгаа билээ. 

Тус сургалтаар 2026 онд түгээмэл тохиолдох кибер халдлагын эрсдэлүүд, хиймэл оюун ухаанд суурилсан цахим залилан, мэдээлэл алдагдах эрсдэл болон цахим орчин дахь аюулгүй байдлаа хамгаалах арга замуудын талаар Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн мэдээлэл технологийн мэргэжилтэн С.Хэрлэн мэдээлэл өгсөн юм.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗАР

Урьдчилан сэргийлэх үзлэгээр нийт албан хаагчид эрүүл мэндийн анхан шатны үзлэг, оношилгоонд хамрагдаж, мэргэжлийн эмч нарын зөвлөгөө мэдээллийг авсан юм. Үзлэгийн хүрээнд: Эхо, хэвлийн болон бамбай булчирхайн үзлэг, зүрх, судасны оношилгоо, цус, шээсний шинжилгээ, дотор, мэдрэл, шүд зэрэг нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, биеийн ерөнхий үзүүлэлт тодорхойлох оношилгоо зэрэг цогц үйлчилгээг үзүүлснээс гадна эрүүл зөв хооллолт, амин дэмийн хэрэглээ, хөдөлгөөний ач холбогдлын талаар зөвлөгөө, мэдээлэл өгсөн юм.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗАР

Тус сургалтыг “Intermind” эмнэлгийн сэтгэцийн эмч, олон улсын эерэг сэтгэл заслын сэтгэл зүйч Д.Номин-Эрдэнэ удирдан явуулсан юм.

Сургалтын зорилго нь албан хаагчдын сэтгэл зүйн тогтвортой байдал, эрүүл мэндэд эерэгээр нөлөөлөх, сэтгэл ханамжийн дадлыг төлөвшүүлэхэд чиглэсэн бөгөөд нойргүйдэл, түгшилт, гутрал зэрэг сэтгэл зүйн тулгамдсан асуудлын талаар мэдээлэл өгч, тэдгээрийн шалтгаан, нөхцөл болон даван туулах арга замын талаар харилцан ярилцлаа.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗАР

Аяны хүрээнд шүүхийн захиргааны нийт албан хаагчдыг 5 багт хуваан цаг ашиглалт, албаны хувцаслалт, багаар ажиллах чадвар, хариуцлага, ёс зүйн хандлагаар нь үнэлэн, ёс зүйн чиглэлээр шторк, зурагт хуудас зэрэг бүтээлч ажлуудыг бэлтгэсэн юм.

Идэвх санаачилгатай оролцож, манлайлал үзүүлэн нийт дүнгээр 1 дүгээр байранд Б.Мөнхдэлгэр ахлагчтай 1 дүгээр баг шалгарсан ба ёс зүйн манлайлал үзүүлж, хамт олондоо эерэг үлгэр дуурайлал болсон шүүхийн захиргааны ажилтан Х.Очирсуурь, Э.Өсөхбаяр, Ц.Саямандах, Д.Номинжаргал, Б.Сувданчимэг нарыг тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч Б.Зориг шагнаж урамшууллаа.

ТАНЫ ЁС СУРТАХУУН

ТАНЫ ХЭН БОЛОХЫГ ИЛТГЭНЭ

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗРЫН ДЭРГЭДЭХ ЁС ЗҮЙН ДЭД ХОРОО

Тус шүүхийн шийдвэрийг бүрэн эхээр нь байршуулсан боловч олон хуудастайн улмаас уншиж танилцахад хүндрэлтэй байдлыг харгалзан аль болохуйц хөнгөвчлөх, мөн сонирхсон хэсгээ шууд сонгон үзэх боломжийг бүрдүүлэх үүднээс тухайн шийдвэрийн тодорхойлох буюу үндэслэл, дүгнэлтийн хэсгийг 1-10 хүртэлх бүлэг бүхий дугаарлалтынх нь хүрээнд холбогдох линкийн хамт тусгайлан бэлтгэж, танилцуулж байна.

Бүрэн эхээрээ холбоос:

https://drive.google.com/file/d/1DLVaMRDiKHMtfo4j-436KJ20NATN6ZBI/view?usp=sharing 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхээс Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар эсэргүүцэл болон давж заалдах гомдлуудад заасан асуудлаар хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг хянаж, дараах байдлаар дүгнэлт хийж, шийдвэр гаргалаа. Үүнд:

Нэг. Анхан шатны тойргийн шүүхээс зарим шүүгдэгч нарт холбогдох эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, тэднийг цагаатгасныг хэвээр үлдээсэн:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1_mJYvE4TG7VJcA7EMPkJeKaiNecEYnrp/view?usp=sharing

Хоёр. Анхан шатны тойргийн шүүхээс зарим шүүгдэгч нарт холбогдох эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, тэднийг цагаатгасныг хүчингүй болгож, дахин хэлэлцүүлэх талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1Sq2I0meMbVMM3-yVkqkkfx6_61i5zjDg/view?usp=sharing  

Гурав. Анхан шатны шүүхээс зарим шүүгдэгч нарыг дахин гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэсэн нь үндэслэлгүй болсон талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1pxkIzj7OcIQyoiYSqFlXK4YQiwNm6OI0/view?usp=drive_link 

Дөрөв. Зарим шүүгдэгч нарт холбогдох хэргийг анхан шатны тойргийн шүүх гэм буруугийн шүүх хуралдаанаас дахин шийдвэрлүүлэхээр шийдвэрлэсэн талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1jJm16WyMyLdOAmABKImvN6JL_395W112/view?usp=drive_link

Тав. Зарим шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсоныг хэвээр үлдээсэн талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1rdxZYBEWUEGuWcDtDn0TAFZh7bzz3kH3/view?usp=drive_link 

Зургаа. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1sdgc61sEmDC08hAVffeMIAu9xOIau-Va/view?usp=sharing 

Долоо: Зарим шүүгдэгч нарт тохирох эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэсэн нь үндэслэлтэй тул хэвээр үлдээсэн талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1-MXEjdFaqzmSEYeFzdyy6vv0qSoeJMAa/view?usp=drive_link 

Найм. Зарим шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэсэн нь тохироогүй тул хүчингүй болгож, дахин эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлэх талаар;

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1ZvB2Qw_0ymP1i6ZvcrMGS4bMEZsWjJ2l/view?usp=drive_link 

Ес. Давж заалдах шатны шүүхээс хянан шийдвэрлэсэн бусад асуудлын талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1QqCKGIiVu9iZMqDEs9BZt0GaLY14FSka/view?usp=drive_link

Арав. Зарим шүүгдэгч нарт холбогдох хэргийг дахин хянан шийдвэрлэхэд анхаарах зарим асуудлын талаар:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1Nk6U6tqPWuJ4ImKhbI7DZuTAxlGby-qo/view?usp=sharing 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1.33, 39.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2, 1.3 дахь заалт, 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

Энэ холбоос дээр дарж үзнэ үү.

https://drive.google.com/file/d/1GSWnAgWYnM64DJszM_w0kcOpgPkQpUIN/view?usp=drive_link 

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХ

Шийдвэрийн төлөв: Хүчин төгөлдөр болоогүй

Шийдвэр тойм: №7

Санамж: Энэхүү тойм нь шүүхийн шийдвэрийг орлохгүй бөгөөд олон нийтийг мэдээллээр хангах зорилготой болно.

              Сэтгэцэд нөлөөт бодис нь хүний төв мэдрэлийн системийг дарангуйлах замаар хүний ердийн үйл ажиллагаа, зан авирт өөрчлөлт оруулдаг, улмаар тус бодис нь хүнийг байнга хэрэглэх хараат байдалд оруулдаг хор уршигтай, нийгмийн хор аюул ихтэй гэмт хэрэг учир тухайн төрлийн бодис, эм бэлдмэлийг хууль бус аргаар олж авах, бусдад өгөх, хадгалах, тээвэрлэх, илгээх, борлуулах, түгээх, тарьж ургуулах, боловсруулж бэлтгэхэд чиглэсэн аливаа үйл ажиллагааг олон нийтийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлын эсрэг гэмт хэргийн төрөлд хамааруулж дэлхийн бүх улсууд өөрийн үндэсний Эрүүгийн хууль тогтоомждоо заадаг. 

              Сэтгэцэд нөлөөлөх эм бэлдмэл, бодисыг тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр нийлүүлэх, онцгой тохиолдолд хувь хүмүүст эмнэлгийн зорилгоор хэрэглэхэд зориулж эмчийн жороор, эрүүл мэндийг хариуцдаг эрх бүхий байгууллагаас томилсон тусгай зөвшөөрөл бүхий зөвхөн эмийн сан, эмнэлгийн байгууллагаар дамжуулан олж авахаас бусад аргаар олж авсныг хууль бус гэж үздэг. 

              Мөн сэтгэцэд нөлөөт бодисыг эмчийн заавраар хэрэглэхээс бусад  бүх тохиолдлыг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт зохих тусгай зөвшөөрөл хяналтаас гадуур өөрийн бие, эд зүйл, цүнх сав, тээврийн хэрэгсэл, орон байр, агуулах, өөрийн гэр,нуувч зэрэгт сэтгэцэд нөлөөт эм бэлдмэл, бодис байлгахыг “хууль бусаар хадгалсан” гэж үздэг.  

Шүүгдэгч Б-ийн  олж авч, гэртээ хадгалж байсан 2.77 грамм жинтэй хатаасан ургамал нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын 1971 оны Сэтгэцэд нөлөөт бодисын тухай конвенцын II жагсаалтад багтсан дельта-9 тетрагидроканнабинол (delta-9-tetrahydrocannabinol)-ын агууламжтай сэтгэцэд нөлөөт бодисын агууламжтай болох нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон. 

Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх, Б-г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хориглосон сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдаалах зорилгогүйгээр хууль бусаар олж авсан, хадгалсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан зорчих эрхийг хязгаарлах ял, хорих ялын төрлүүдээс шүүгдэгч Б-д хорих ялыг сонгон 1 жил 3 сарын хугацаагаар хорих ялыг оногдуулж, оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.  

              Шүүгдэгч Б нь “Эхнэр жирэмсэн,  бага насны 2 хүүхэдтэйгээ амьдардаг, өндөр настай ээж цус харвасны улмаас хэвтэрт байдаг зэргийг харгалзан ял хөнгөрүүлж өгнө үү” гэсэн давж заалдах гомдол гаргажээ.  

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт оногдуулах зорчих эрхийг хязгаарлах ял, хорих ялаас шүүгдэгч Б-д хорих ялын төрлийн сонгон 1 жил 3 сарын хугацаагаар оногдуулж, хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Б-ийн хориглосон сэтгэцэд нөлөөт бодисыг олж авч, бага насны хүүхэд амьдардаг орон гэртээ хадгалж байсан хувийн байдалд нь тохирсон байна. Мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг цээрлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангаж чадсан байна гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнээд, шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээхээр шийдвэрлэсэн.

 Түүнчлэн, тухайн шүүгдэгчид оногдуулж буй ял нь тухайн гэмт хэргийг үйлдсэн шүүгдэгчид хамааралтай бөгөөд Б-ийн ар гэрийн нөхцөл, гэр бүлийн гишүүдэд хамаарах асуудлыг харгалзан эрүүгийн хариуцлага хөнгөрүүлэх талаар хуульд заагдаагүй гэсэн дүгнэлтийг хийсэн болно.  

Тойм бэлтгэсэн: Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Д.Очмандах

Иймд дээрх хэргийн оролцогч нар шүүхэд биечлэн ирэхдээ өөрсдийн бичиг баримтаа авч ирэх, мөн тус шүүхийн шийдвэр нь олон хуудастай учир оролцогч нар компакт диск, флашд хуулбарлан авах эсхүл мэйл хаягаар авах зэрэг сонголтуудаас өөрсдөө хийх ба хэрэв хуулбарлан авахаар бол шинэ флаш, бусад цахим хэрэгслээ бэлтгэн ирэх боломжтойг мэдээлж байна.

НИЙСЛЭЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ХЭРГИЙН ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХ